VIKTOR – verschenen bij ambo|anthos

‘Mijn grootmoeder werd geboren op de dag waarop Gustav Mahler stierf. Amper zeven jaar na de dood van Dvorák. En in de lente waarin Stravinsky’s Petroesjka zijn première beleefde.’

Zo begint de debuutroman van Judith Fanto, waarin hoofdpersoon Geertje op zoek gaat naar de waarheid rond Viktor Rosenbaum, de raadselachtige broer van haar grootvader. Van zijn bestaan getuigen enkele documenten, waaronder een deportatiebevel met het stempel van de Gestapo, dat hem in 1942 naar zijn gruwelijke dood in Minsk zou voeren. ‘Voor de rest moest ik het doen met de weerstand van mijn grootouders om over hem te praten, hun kennelijke verlegenheid met de hele situatie en het mogelijke familiegeheim dat schuilging achter mijn onbekende oudoom Viktor die mij, twee generaties later, gek genoeg soms bekender voorkwam dan alle andere dode familieleden, waarover trouwens wel voortdurend werd gesproken, al was het maar omdat hij de enige was met groene ogen, net als ik.’

Wisselend tussen de tijdlijn van het onrustige Wenen in de eerste, en die van het studentikoze Nijmegen in de tweede helft van de 20e eeuw, ontstaat een portret van een begaafde en kleurrijke Joodse familie die zich onder dreiging van het antisemitisme en de oprukkende moordmachine geplaatst ziet voor absurde keuzes. In vijf delen met elk een eigen karakter, als een Mahler-symfonie in woorden, beschrijft Fanto de invloed van grote gebeurtenissen op het wereldtoneel op de onherroepelijke wendingen in een familiegeschiedenis. In het licht van een complexe familiecode – een ingewikkelde verzameling do’s en don’ts waarvan de familie zich bedient om zich staande te houden in de nasleep van vervolging en onderdrukking – ontvouwt zich de diepe verbondenheid tussen de levenden en de doden, ook al hebben zij elkaar bij leven nooit gekend.

Viktor is meer dan een boek over de problematiek van de ‘tweede en derde generatie’ en de invloed van knellende familiewaarden op de vorming van de eigen identiteit. Op liefdevolle wijze, met humor en een vleugje Wiener schmäh schrijft de auteur over de invloed van je naam op je lotsbeschikking, het verschil tussen geboren worden en ter wereld komen en de relatieve betekenis van waarheid en leugen. Op haar eigen, authentieke manier durft Fanto gevoelige vragen te stellen, zonder zichzelf daarbij te sparen. Want van wie is de holocaust eigenlijk? En vooral: wie is Judith zonder haar Jodendom?

Stamboom

MEER ACHTERGRONDEN?

Lees bijvoorbeeld eens…

Over Wenen vóór 1938:

  • The Austrian Mind, An Intellectual and Social History 1848 – 1938, W. Johnston, Los Angeles 2000
  • Wittgenstein’s Vienna, A. Janik e.a., Chicago 1996

Over de Oostenrijkse burgeroorlog en het Austro-fascisme:

  • Austrofaschismus, Politik, Ökonomie, Kultur, 1933-1938, E. Tálos e.a., Wien 2014
  • Österreich 1934, Vorgeschichte – Ereignisse – Wirkungen, G. Schefbeck, Wien 2004

Over de Weense Joden 1938 – 1945:

  • Das Sonderrecht für die Juden im NS-Staat, Eine Sammlung der gesetzlichen Maßnahmen und Richtlinien – Inhalt und Bedeutung, J. Walk e.a., Heidelberg 2013
  • Exile and Destruction, The fate of the Austrian Jews, 1938 -1945, G. Schneider, Westport 1995

Over Gustav Mahler:

  • Why Mahler? How one man and ten symphonies changed our world, N. Lebrecht, New York 2010
  • Gustav Mahler (1860 – 1911), een leven in tien symfonieën, E. Nikkels, Hilversum 2009
  • www.gustavmahlerstichting.nl